پتر ژ پينجی سالان بارزانیي نەمر ب سەرکردێ نەتەوەیێ و نیشتیمانیێ رزگاریخواز و بابێ روحیێ کوردستانیان و ناسناما کوردستانێ دهاتە نیاسین.
بارزانیێ نەمر هەمی ژیان و شیانين خۆ مەزاختین داکو ئازادیێ و ئاسایشێ و دادپەروەریێ و پيکڤەژیانێ بۆ کورد و کوردستانێ بجهبینیت.
ئەو هزرمەند و سیاسەتمەدار و خەباتکەر و سەروکێ کورد و کوردستانێ و بزاڤا وێ یا رزگاریخواز بوو.
بارزانیێ بابێ روحی، کورد و کوردستانی بوو، و نوینەرێ راستەقینەیێ دوزا رەوایا کوردستانێ بوو. مللەتي کورد ب وی دهاتە نیاسین، و وی کوردستان بجیهانێ ناساند.
بارزانی مللەت هشیارکر، باوەری ئاڤاکر، هیڤی زیندیکرن، وێرەکی چاند، ريکخستن پيکئینا، کوردێ هەژار کرە پێشمەرگە و شورەشگێر و سیاسەتمەدار، شورەش و سەرهەلدان کرن، وەلات رزگارکر، و مللەت ئازادکر.
ژ پيشمەرگەیەکێ قەهرەمان بو فەرماندە و سەروک و رێبەرێ کوردستانێ، مللەت ژ هەژاریێ و دەربەدەریێ بۆ وەلاتپارێزیێ و شکویێ و سەرفرازیێ بر.
بارزانی د هەمی بیرەوەری و هەلکەفتناندا پەیڤێن خۆ هەبووینە و د چەندین فەرمودين خۆدا دەربرینێ ژ دیدوبوچوونێن خۆ ل سەر پرسێن نەتەوەیی و سیاسی و جڤاکی دیاردکەت و مەزناتی و هزرمەندیا وی دیاردبیت، دەمێ دبێژیت:
“کوردستان ئێک پارچەیە، ئەڤ سنورێ ژێک جودا دکەت دەستچێکرییە، ژبەر هندێ دبێژم دەستبەرداری بۆستەکا خاکا کوردستانێ نابم”.
“ئەز پێشمەرگەیەکێ کۆمارا کوردستانێ مە”.
“ئەڤە شەرەفەکا زورا مەزنە، کو وەکو پيشمەرگەیەک د شورەشا ئازادیێدا پشکدار ببم”.
“هیڤیدارم بشێم روژەکێ ژ روژان ئالایێ کوردستانێ ل جهەکي کوردستانێ بلندکەم ، ئەڤجا ئەو جهـ عیراق، تورکیا، ئیران بێی هیچ جوداهیەک”.
“کو دبيژنە مە خزمەتکار بۆ مە ژ هەمی ناڤێن سەروکایەتیێ و مەزناهیێ باشترە، جهي شانازیێ یە مروڤ خزمەتکارێ مللەتێ خۆ بیت”.
“ئەگەر دلێ مللەتی دگەل مەدا بیت، دژمنی هزار جاران هێزا وی زێدەتر بیت نەشێت مە بشکێنیت، و ئەگەر دلێ مللەتی دگەل مە دا نەبیت وەلاهی ئەم هزار جاران ژ نوکە بهێزتر بین، ئەم دێ شکێین و نەشێین سەرکەفتنێ ب دەستڤە بینین”.
“مرنەکا ل ڕێکا کوردستانێ بیت، هزار ژیان ب گۆری بن.”•
“مرۆڤی دو تشتێن گرنگ هەنه؛ شەڕەف و ژیان. یان مرۆڤ دێ ژیاناخۆ گۆرى شەرەفا خۆ كەت، یان شەرەفا خۆ گۆرى ژیانا خۆ كەت.و شەڕەفا من کەرامەتا گەلێ کوردە.”
“مەزنترین شەڕەفە بۆ من، ژ برسان بمرم بۆ رزگارکرنا هەژارەکی ژ برسیتیێ.”
“ئەى مللەت، قەول و پەیمانێ ددەین كو ل سەر بنەمایێ دیموكراسیا راست، عەدالەتا كومەلایەتى ل كوردستانێ دابمەزرینین، و بێ فەرق و جوداهى رێزێ ل مافێن هەمى تەخ و چینان بگرین، و هەمى مللەتێن غێره كورد ل كوردستانێ بپارێزین”.
“مه سیستەمەكێ دیموكراتى پەرلەمانى بۆ عیراقێ دڤێت، سیستەمەك باوەرى ب ئازادیا بیر و رایان هەبیت”.
”فیدرالیەت باشترین چارەسەره، بۆ ئاریشەیێن نیشتمانى ل هەموو وەلاتێن فرەنەتەوه دا”.
“ئەز یێ پشتراستم کو ئەم دێ سەرکەڤین، بەلێ دترسم پشتی هەنگی ئەوێن خەبات کرین و قوربانی داین بهێنە ژبیرکرن”.
“گرنگیێ ب زانست و زانینێ بدەن، چونکی کلیلا رزگاربوون و پێشڤەچوونێنە.”
“دەستکەفتیێن ب خوینێ ب دەستڤە هاتین، ب دراڤی ژ دەست نەدەن.”
“ل سەرکەفتنان دا مەغروور نەبن، و ل شکستنان دا بێ ئومێد نەبن.”
ئەڤە چەند فەرمودە، لەپەکە ژ دەریایا فەرمودێن بارزانی، ئەڤە تێرا هندێ هەنە مروڤ پیچەکێ ژمەزناتیا ڤی سەرکردەیێ نەتەوەیی بزانیت، خۆ ئەگەر مروڤ هەمی فەرمودە و گوتن و گوتار و نامە و رێنما و کار و کریار و خەباتا وی بخوینت دێ ژنوی زانیت کوردستانێ سەروەرەکێ گەلەکێ مەزن هەبوو، بسپور و شارەزایێ هەمی بیاڤين ژیانێ یێن سیاسی و دیبلوماسی و لەشکەری و جڤاکی و ئابوری بوو، سەروک و رێبەر و رێنیشاندەرێ کورد و کوردستانێ بوو.
وەرن پێکڤە ٧٦ سالێن ژیان و خەباتا ڤی سەرکردێ ميژووی دڤان چەند مالکاندا ببینین و بزانین چ سەروەری تومارکرینە، و پەند وانەیان ژ سەربوڕا وی وەگرین و خۆ پێ پەرەەردە و پيگیرکەین دا ب وان ئارمانجارا بگەهین یێن وی دەستنیشان کرین و خەبات بۆ کری و قوربانی بۆ داین…
مەلا مستەفا شيخ محمد شيخ عەبدولسەلامێ بارزانی، د ناڤ شەرگەها بەرخودانا بارزان ب ريبەریا شيخ عەبدولسەلامێ بارزانی دژی دژمنکاریێن هێزين ئوسمانلی ل ١٤ ئادارا ١٩٠٣ ل گوندي بارزان ژ دایک دبیت و مەزن دبیت و سەرهەلدەت، هەر زوی سەربۆڕەکا مەزنا خەبات و بەرخۆدانێ وەردگریت و هەستێ نەتەوایەتی ل دەف ب هێز دکەڤیت و هەست ب بەرپرسیارییا خۆ دکەت و بەرپرسیارانە پێ رادبیت، وەکو پێشمەرگە، فەرماندە، سەرکردە و سەرۆکێ نەتەوەیی ئەرکێ خۆ بجهدئینیت.
ژ بەر ریبریبوونا هيزێن بارزان دژی لەشکەري داگیرکەري ئوسمانلی، ل سالا ١٩٠٧ ێ ل گەل دایکا خۆ و کەسوکارێن خۆ دهێنە گرتن و د ئێخنە د زیندانێ ڤە و دەربەدهر دبیت.
ل سالا ١٩١٩ ێ، کو ژییێ وی ١٦ سال بوون، سەرکردایەتییا هێزەکا ٢٠٠ چەکداری دکەت و د هەوارا شێخ مەحموودێ حەفید دچیت.
ل سالا ١٩٢٠ ێ ب هيزەکێ ڤە د هەوارا ئەرمەنییا دچیت و خێزانا ئەندرانیک پاشا و گەلەکێن دی رزگار دکەت و دگەهینیتە سووریایێ.
ل ٩ ى کانوونا بچویک یا ١٩٣١ ێ، ل شۆڕشا ئيکێ یا بارزان رۆلەکێ سەرەکی دبینیت ل
تيکشکاندنا هيرشا لەشکەریا عیراقێ ب سەرکردایەتیا عقید بەرقی بەگێ بۆ سەر بارزان.
ل ٤ى نیسانا ١٩٣٢ ێ سەرکردایەتیا هێزەکا چەکداری دکەت بۆ بەرسینکگرنا هێرشا لەشکەرێ عیراقێ و بەریتانی ل دوڵا ڤاژی و پشتی شەرەکێ گران ئەو هێرش تيکشکاند.
ل ناڤەراستا سالا ١٩٣٦ ێ ل هەولەکا کوشتنێ ژ لایێ متەسەرفێ مووسل ڤە رزگار دبیت.
ژ بەر بزاڤ و چالاکیێن وی یێن شورەشگێری دەربەدەری تورکیا دبیت، و پاشی دهێتە دیرکرن بۆ چەندین باژێرين باشور و ناڤەراستا عیراقی و لدوماهیێ ل سليمانیێ ئاکنجی دبیت.
ل تەمووزا سالا ١٩٤٣ ێ ژ سلێمانیێ دەردکەڤیت و ڤەدگەریته بارزان و هێزەک پێک ئینا و دەڤەر رزگار کر و گفتۆگۆ ل گەل حکۆمەتێ کرن.
ل ١٩٤٥/١/١٥ ێ دگەل چەندین ئەفسەرين کوردپەروەر لژنا ئازادی پێکدئینیت.
ل ٢٥ ى تەباخا ١٩٤٥ ێ ریبری هێزين هيرشکەرين لەشکەري عیراقێ دبیت.
ل ١٩٤٥/١٠/١١ ێ بارزانی ب هێزێن خۆڤە گەهشتنە رۆژهەلاتا کوردستانێ.
ل ١٩٤٦/١/٢٢ ێ پشکداری د دامەزراندنا کۆمارا کوردستانێ دا کر.
ل شواتا ١٩٤٦ ێ بارزانی ل گەل لژنا ئازادی پرۆگرام و پەیرەوێ نافخۆیێ پارتی دیموکراتی کورد دانا، و نوینەرێ خۆ راسپارد بچیتە کوردستانا عیراقێ و پەیوەندییێ ب رێکخستنێن سیاسى یێن کوردی و کەسانێن نیشتمانپەروەر ل کوردستانا عیراقێ بکەت ژ بۆ دامەزراندنا پارتییا دیموکراتییا کوردستانێ، ئەو ژی حزبا رزگاری و حزبا شۆڕش و لقێ پارتییا دیموکراتی یا کوردی یا ئیرانێ ل سلێمانیێ.
ل بهارا ١٩٤٦ ێ نوینەرێ بارزانی دهێتە عیراقێ و ب وی ئەرکی رادبیت. ل تەبەخا ١٩٤٦ ێ هەردو پارتی (رزگاری و شۆڕش) كۆنگرهیێن خۆ گرێددەن و خۆ د هەلوەشینن و دهێنە د ناڤ پارتی دا.
ل ١٦ى تەباخا ١٩٤٦ ێ پارتی کۆنگرێ دامەزراندنێ ل بەغدا گرێددەن و دامەزراندنا پارتی دیموکراتی کورد رادگەهینن، پەیمانا مللى و پرۆگرام و پەیرەوێ نافخۆیێ پارتی پەسەند دکەن. كۆنگره ب تەڤایا دەنگان مەلا مستەفایێ بارزانی ب سەرۆکێ پارتی د هەلبژێرن. هەروەسا کۆمیتا ناڤین و مەکتەبا سیاسی د هەلبژێرن.
د پەیمانا مللى و بەندا ئێکێ ژ پرۆگرامێ پارتى دا هاتیە، “خەباتێ دکەین بؤ دامەزراندنا دەولەتەکا ئێکگرتى د عیراقێ دا، ب ناڤێ دەولەتا ئێکەتیيا دیموکراتیيا کوردستانێ”.
ل ١٩٤٦/١٢/١٦ ێ بارزانی چو دەف قازی موحەمەدی کا دێ چ کەت!؟، قازی ئالا کوردستانێ دا دەستێ بارزانی و گۆتێ: “تو ژ هەر کەسەکی باشتر دێ پارێزی”.
بارزانى ب (٥٦٠) پێشمهرگهیان ڤه ل ١٩٤٧/٤/١٩ هاتنه كوردستانا عیراقێ و ل خواكوڕكى بارزانی بۆ ئاخڤت و گۆت:
“دێ بهرێ خۆ دهینه باكۆرێ دهڤهرا بارزان، بێگومان حکۆمەتا عیراقێ ههر چ شیانێن ماددى و گیانى ههبن دێ ئێخیته كار، ژبلى سۆپایى، دێ مفاى ژ جاشێن خۆفرۆش ژى وهردگریت، دێ داخوازا هاریكاریێ ژ توركیا و ئیرانێ ژى كهت. ئهم دڤێت چهند ژ مه بهێت، نههێلین بگههینه پێكدادانێ، چونكى كویراتییا ستراتیژى هند یا بهرفرههـ نینه، داكو بریندارێن خۆ لێ ڤهشێرین و پێدڤیێن خۆ لێ پهیدا بكهین. وهكى هوین دزانن چهك و فیشهكێن پێدڤى مه نینن، ههر ئهوه یێ ههریهك ژ ههوه ههلگرتى، ئهڤجا مادهم وهسا بوو، ل سهر مه پێدڤییه ب پهرێ خۆراگرى و گوهداریێ و سۆزا خۆ بپارێزن.
برایێن من…
ئهم بهرهڤ چارهنڤیسهكێ نهدیار دچین. نزانم دێ ژ برسا مرین، یان ژ سهرما دا دێ ڕهق بین، یان گوللـهیێن دژمنى دێ مه هنگێڤن، ئانكو مرن نێزیكترین رێكه تێدا بچین، ئهڤجا ههر كهسهكێ شیانێن ههلگرتنا ڤى بارێگران ههبن و بشێت ڤى چارهنڤێسى تهحهموول بكهت بلا بمینیته ڤه، ههر كهسهكێ ژى بزانیت نهشێت ڤێ چهندێ بكهت، دشێت ڤهگهڕیت و خۆ رادهست بكهت و ئەز ژى دێ گهلهك سۆپاسیا وى كهم”.
ههمیا پيکڤە بڕیار دا ل گهل بارزانى بمینن.
پاشى هاتنه دهڤهرا مزورى باڵا و ل گوندێ ئەرگۆش، بۆ ماوەکى مان و حکۆمەتا عیراقێ پێ زانى، ئەو بوو ل ١٩٤٧/٥/٢٣ فرۆكهیێن عیراقێ هێرش كره سهر هێزا بارزانی و شەهید و بریندار لێکەفتن.
ل ١٩٤٧/٥/٢٥ ێ بارزانى ب هێزا خۆڤە چوونه د ناڤ ئاخا باکورێ کوردستانێ دا.
ل ١٩٤٧/٥/٢٧ ێ بارزانى چوونه ناڤ ئاخا روژهەلاتا کوردستانێ.
ل١٩٤٧/٦/٨ ێ ئەو هێز گههشتنه گوندێن ماكۆ ل روژهەلاتێ.
ل٩-١١ /١٩٤٧/٦ ێ ریبری هێزەکا لەشکەریا ئیرانێ دبن و زیانێن مەزن لێدان.
ل ١٩٤٧/٦/١٦ ێ هێزا بارزانییان گههشتنه سنورێ ئێکەتیا سوڤێیەتی.
ل١٧- ١٩٤٧/٦/١٨ێ بارزانی ب هێزێن خۆڤە ل رویبارێ ئاراسى دهرباز بوون، بارزانی کەسێ دووماهیێ بوو دەرباز بوویى.
بارزانی ب (٥٠٣)ێ پێشمهرگهڤە گەهشتنە یهكێتییا سۆڤیهتى، دەستهەلاتێن سۆڤیەتى بارزانى بره (نهخجوان) ل ئهرمینیا ئاکنجی کر و ئهوێن دى ل كۆمهلگهههكا دورپێچكرى دانان و رهوشا وان گهلهكا خراپ بوو.
بارزانى ب دامەزراندن و سەروکاتیا پارتی و سەرکردایەتیا بزاڤا رزگاریخوازا کوردستانێ کەفتە بن بەرپرسیارییەکا نەتەوەیى و نیشتمانى و جڤاکى یا کوردستانێ و ب سەرکەفتیانە ب ئەرک رابوو، و ل پەنابەرییێ درێژى دا خەباتا نیشتمانى و دەنگ و ئازارێن کوردستانێ گەهاندنە ئيکەتیا سوڤێیەتی و جیهانێ..
بارزانی ل پەنابەریێ خەما مللەتی و خەما هەڤالێن دگەل وی پەنابەربووین و خەما کەسەکارێن وی یێن گرتی ب گرنگی هەلگرتن و بەرگەریان بۆ دکر، پشتی چەندین بزاڤان، ل ١٩٤٧/٧/١٢ێ بارزانى ل گهل چهند ئهفسهرێن سۆڤیهتى سهرهدانا پێشمهرگهیان كر و ل بارودۆخێ وان پرسى، پشتى هینگێ رهوشا وان باشتر لێكر، پاشى زڤراندنه ڤه ئهزربێجانێ، ل بهراهییێ ل سێ باژێران بهلاڤكرن. باشى پهرت و بهلاڤكرنهڤه.
ل ١٩٤٧/٩/٢٩ ێ بارزانى ڤهگوهاسته باكۆ، بارزانى چهند نامه بۆ ستالینى و باقرۆفى هنارتن، تێدا گۆتبوویێ: “ئهم مللهتهكێ زۆڵم لێكرینه، وێ زۆڵمێ چ سنور بۆ نینن، مه هیڤى ب گهلێ سۆڤیهتى ههیه، مه پێدڤى ب زانست و هونهرێ سۆپاییه، داخوازێ ژ وه دكهم پشتهڤانییا مه بكهن و هاریكارییا مه بكهن، كێشهیا كوردستانێ ب دهست بگرن، ئهز ڤێ هیڤى خوازییێ ب ناڤێ گهلێ كورد ب ههوه ڕا دگههینم و هیڤیدارم هوین بگههیننه سهركردایهتییا بلندا سۆڤیهتى ل موسكۆ”.
ل ١٩٤٧/١٢/٢ ێ ههمى بارزانى ڤهگوهاستنه باكۆ و ل ئێك جهـ كۆمكرن و دهرفهتا خواندنێ و فێربوونێ و راهێنانێ پێدان.
ل ١٩٤٧/١٢/٢٢ ێ بارزانی و جەنەڕالەکێ رۆسی سەرا پێشمەرگەی دا و لژنە لێ پێکئینان و ئەرک و کار پێدان و مەشقا سەربازی پێکر.
ژ بۆ رێکخستنا سیاسی یا کوردێن باشوور و رۆژهەلاتێ یێن ل گەل بارزانی چووینە سۆڤیەتی، ل ١٩٤٨/١/١٩ ێ کۆنفرانسەکێ کوردستانی ل باکۆ بەست و بەرنامەیهکێ سیاسی و نەخشەرێک دانا و سەرکردایەتییەکا هەڤپشک پێکئینا و سەروکاتیا وێ کر.
بەرنامهیێ کۆنفرانسێ، ئەڤ ئارمانجە بخۆڤە گرتبوون: دامەزراندنا کۆمارەکا سەربەخۆیا دیموکراسی، باشکرنا بارێ ژیان و ژیارا خەلکێ کوردستانێ، پێشخستنا زانست و خواندەڤانیێ، هاندانا ئافرەتان بۆ چالاکیێن سیاسی، جڤاکی، زانستی و گشتی، گرنگیدان ب پەروەردهیا سەربازی و پاراستنا بەرژەوەندییا گشتی، دیموکراتیکرنا ژیانا حزباتیێ و دەستهەلاتدارییێ.
ل باکۆ و ل ژێر گڤاشتنا ئیرانێ و تورکیا و سەرۆکێ ئەزهربێجانێ، رەوشا بارزانییان نەخۆشکر، بارزانی داخواز ژ کاربەدەستێن سۆڤیەتی کر ڤەگوهێزنە کۆمارەکا دی.
ل ١٩٤٨/٩/٢٤ ێ ڤەگوهاستنە ئوزبەگستانێ، بارزانی شییا سەرۆکێ وێ کۆمارێ ببینیت. پاشی بارزانی و هەڤالێن وی پەرت و بەلاڤکرن و ئاگههـ ژ هەڤ نەما. ههتا سالا ١٩٥١ێ.
پشتی مرنا ستالینی ل سالا 1٩٥٣ێ، بارودۆخێ پەنابەرا گوهۆڕی و بارزانی خۆ گەهاندە موسکۆ بۆ دیتنا سەرۆک کۆماری ئێکەتیا سوڤێیەتی (خریشوڤ) و شیا ببینیت و دەردێن خۆ و بارزانییا و مللەتی بۆ بێژیت. پشتی هنگی رەوشا وی و هەڤالێن وی باشکر و ل موسکۆ ئاکنجی کر و بڕیار دا، كو بارزانى وەک ڕابەر و سەرۆکێ مللەتەکێ بندەست ل ئەکادیمییا زانستێن سۆڤیەتی بخوینیت، بارزانی شییا پەیوەندییا ل گەل کۆمەکا سەرکردەیێن بلۆکێ سۆسیالزمی دروست کەت وەکو سەرۆکێن یۆگسلافیا، رۆمانیا، چیکۆسلۆفاکیا، مسرێ و هندەکێن دى.
ل 1٩٥٤ێ بارزانی سەرەدانا هەڤالێن خۆ ل تاشکەند کر و لیستەکا ناڤێن هەڤالا چێکر کو ل زانستێن جودا ل بیلارۆسیا بخوینن.
ل ١٩٥٦ێ سەرەدانا ئەرمەنستانێ کر و پەیوەندی ل گەل روشنبیر و کەساتیێن کوردێن ئەرمەنستانێ دروستکرن هەروەسا پەیوەندی دگەل خویندکارێن کورد ل ئهورۆپا دروستکرن، و دريکا واندا پەیوەندیێ ل گەل سەرکردایەتییا پارتى دروستکرن و رێنمایی پيدان.
بارزانی دگەل دوو هەڤالێن خۆ ل ٢١ى تەباخا ١٩٥٨ێ ژ موسکۆ دەرکەفت و چوونە رۆمانیا و ل بۆخارستا پایتەخت، سەرۆکێ رۆمانیا پێشوازی لێکر.
ل بۆخارست بارزانی ب رێکا بالیۆزخانا مسرێ برۆسکەیەکا پیرۆزباهیێ بۆ عەبدولکەریم قاسمی هنارت. ژ رۆمانیا دچیتە پراگ پایتەختا چیکۆسلەڤاکیا و سەرۆکێ وی وەلاتی پێشوازی لێکر، ل پراگ نامەیەکێ بۆ عهبدولکهریم قاسمی دهنێریت و ل ٢ی ئەیلولا ١٩٥٨ێ ب خۆشحالی بەرسڤا بارزانی ددهت و دبێژیت: “ئەم هەمی ب خێرهاتنا تە دکەین بۆ ڤەگەریانا تە بۆ عیراقێ و هەمی پێدڤیين لێبورینێ و ئاسانکرنا ڤەگەریانێ بۆ تە و هەڤالێن تە هاتینەکرن و ل وێرێ ب رێکا بالیۆزخانا مسرێ ئاسانکاریيێن ڤەگەریانێ بۆ چێکرن، شاندەکێ پارتی ژی چوو پراگ دا پێشوازییا وی بکەن و د گەل دا ڤەگەرنەڤە.
بارزانی ل 3ی چریا پێشیێ ١٩٥٨ێ ژ پراگ گەهشتنە قاهیرە و ل 4ى چریا پێشیێ 1958ێ، جەمال عەبدولناسر سەرۆکێ مسرێ ل مالا خۆ پێشوازییەکا گەرم لێکر و پەیوەندییێن دۆستانە د گەلدا دروستکرن. ل ٦ى چریا پێشیێ یا ١٩٥٨ێ مەلا مستەفایێ بارزانی وەکو قەهرەمان و سەرۆکێ نەتەوەیی ڤەگەریا ڤە و ب گەهشتنا وى بۆ بەغدا پێشوازییەکا فەرمی و جەماوەری یا کوردی و عەرهبی و کەمایهتییان لێکر و درووشمێ (بارزانی أهلا بیک.. شعب العراق یحیک) بلند کر بوو و کربوو هیتاف.
بارزانی ل رۆژا ٧ى چریا پێشیێ یا ١٩٥٨ێ، چوو سەرەدانا عەبدولکەریم قاسمی و بگەرمی پێشوازی ليهاتەکرن. ل بەغدا بارزانی هەولدا هەڤالێن وی یێن سۆڤیەتی ڤەگەرنەڤە، ئەو بوو ل ١٩ى نیسانا ١٩٥٩ێ، (٧٨٤) کەس ژ هەڤال و خێزان و زارۆکێن وان ب پاپۆرا (گرۆزیا) گەهشتنە بەسرا و پێشوازییەکا فەرمی و جەماوەرى یا گەرم لێکر.
بو جارا ئيکێ بارزانی ل چریا پێشیا سالا ١٩٥٩ ێ سەروکاتیا کونگرەیێ چارێ یێ پارتی ل بەغدا کر، و رەوشا پارتی باشتر لێکر، و ب تێکرایا دەنگان ب سەروکێ پارتی هەلبژارت.
و ل گولانا سالا ١٩٦٠ بارزانی سەروکاتیا کونگرەیێ پێنجێ ل بەغدا کر و ب تێکرایا دەنگان ب سەروکێ پارتی هەلبژارت.
ل پاشگەزبونا حکومەتا عیراقي ژ سوزێن خۆ بەرامبەر کوردان، بارزانی نەچاربوو شورەشا ١١ ی ئەیلولا ١٩٦١ دەستپێبکەت.
سەرەرای دەستپيکرنا خەباتا چەکداری، بەردەوام د هەولێن ئاشتیێ دا بوو، بۆ چارەسەرکرنا ئاشتیانە یا دوزا کوردستانێ و ريکەفتنا خزیرانا ١٩٦٤ لێ دەرکەفت.
ل نیسانا ١٩٦٤ دوبەرەکی کەفتە سەرکردایەتیا پارتی، و بالێ (ئیبراهیم-جەلال) بەرەف ئیرانێ ڤە رەڤین، و هەر زی بارزانی، پارتی رێکخستەڤە و ل تیرمەها ١٩٦٤ کونگرەیێ شەشێ ل قەلادزێ بەست و سەرکردایەتیەکا نوی هەلبژارت و جارەکا دی ب تێکرایا دەنگان بارزانی وەکو سەروک هەلبژارت. و ل چریا پيشیا سالا ١٩٦٤ ئەنجومەنا سەرکردایەتیا شورەشێ دامەزراند و سەروکاتیا وێ ژی کر.
ل چریا دوێ یا سالا ١٩٦٦ ێ کونگرەیي حەفتێ ل گلالە بەست و ب تێکرایا دەنگان ب سەروکێ پارتی هەلبژارت.
پشتی تێکشکاندنا چەندین هێرشێن لەشکەریين عیراقێ، حکومەتا عیراقێ هاتە دانوستاندنا دگەل بارزانی و رێکەفتنا ١١ ئادارا ١٩٧٠ موهرکر و دانپێدان بمافێن نەتەوەیێن کوردان هاتە دان و بریار دا ئوتونومی بۆ کوردستانێ بجهبینیت.
ل خزیرانا سالا ١٩٧٠ کونگرەیێ هەشتێ یێ پارتی ل ناوپردان هاتە بەستن و ب تيکرایا دەنگان بارزانی وەکو سەروک هەلبژارت.
بارزانی ل هەر هەشت کونگرەیێن پارتی ب سەروکێ پارتی یێ بێ هەڤرک هاتە هەلبژارتن، و هەوەکو هاتیە هەلبژارتن سەروکێ ئەنجومەنا سەرکردایەتیا شورەشێ.
ل ٢٩ ئەیلولا سالا ١٩٧١ ي بارزانی ژ هەولەکا ژناڤبرنێ کو ژ لایێ رژيما عیراقي ڤە هاتبوو ريکخستن رزگار بوو.
ل سالا ١٩٧٤ رژيما حکمدار سوزين خۆ بجهنەئینان و دەست ب شەری کر، پشتی چەندین شکەستنێن لەشکەری سەرێ خۆ بۆ شاهي ئیرانێ شورکر و صەدام حسێنی ريکەفتناما خیانەتکاریا جەزائیر ل ٦ ئادارا ١٩٧٥ ێ دگەل شاهێ ئیرانێ موهرکر و شورەشا ئەیلوکێ توشی شکەستنەکێ کر.
بارزانیێ نەمر د وی کاودانی دا گوت نهو ژی ئەز یێ ئامادە نینم دەستبەرداری بوستەکا ئاخا کوردستانێ ببم، و ل نیسانانا ١٩٧٥ رينمایی دانە سەروک مسعود بارزانی و ئدریسێ جانەمەرک کو دەست ب خەباتێ بکەنە ڤە. و ٢٦ گولانا ١٩٧٦ شورەشا گولانێ دەستپيکر.
پشتی نسکویا ١٩٧٥ ێ بارزانی توشی نەخوشیەکا گران دبیت و ب نەچاری سێ جاران دچیتە ئەمریکا بۆ چارەسەریێ، و دوی ماوەی دا یێ بەردەوام بۆ د پەیوەندیێن خۆ دا دگەل ناڤەندين نيڤدەولەتی و گەهاندنا دەنگێ کوردستاني بۆ جیهانێ.
ل ١ ی ئادارا سالا ١٩٧٩ ل تەمەنێ ٧٦ سالیدا ل نەخوشخانا جورج تاون ل واشنتون ل وەلاتێن هەڤگرتیێن ئەمریکایی مالئاڤاهیێ دکەت، و ل ٥ ی ئادارێ جەنازێ وی ڤەدگوهێزنە روژهەلاتا کوردستانێ و ل باژێرێ شنو ب بەرهەڤبوونا جەماوەرەکێ زوور دهێتە ڤەشارتن، و ل ٦ چریا پێشیا ١٩٩٣ د رێورەسمەکێ شایستەدا جەنازێ بارزانی ژ روژهەلاتێ دهێتە ڤەگوهازتن بۆ وارێ باب و باپیران و ل گورستانا بارزانا سەربلند دهێتەڤە ڤەشارتن.
بارزانی ب خەباتا خۆ بوویە ناسناما کوردستانێ، و ئەڤ دەستکەفتيێ نهو کو خۆ د هەرێما کوردستانێ دا دبینیتە ڤە بەرهەمێ خەبات ريبازا وی سەروەریە.
کەلەپوري هزریێ بارزانیێ نەمر و سەربوڕا وی یا خەباتگێری و نیشتمانی زانکویەکا زانیاری و پەند وانەیانە بۆ ئاڤاکرنا کەساتی و سەرکردەیان د خزمەتا کورد و کوردستانێ دا.
ل بیرەوەریا ٤٧ سالیا مالئاڤاهیا بارزانیێ نەمر سلاڤ ل گیانێ پاکێ بارزانیێ نەمر و ئدریسێ جانەمەرگ و تەڤایا شەهیدێن کورد و کوردستانی.
