ب درێژییا سه‌دسالییا بیستی هه‌ر حزبه‌كا كوردی ده‌مێ هاتییه‌دامه‌زراندن، په‌یره‌وه و پرۆگرامێ وێ داكوكی ل وێ چه‌ندێ كرییه هه‌رده‌مێ گه‌هشتینه قوناغه‌كا سه‌ربه‌خوه‌ییێ دڤێت خوه‌دی په‌رله‌مان (جڤاتا نوونه‌ران یان شۆرا، هه‌رناڤه‌كێ دی) بین. د هه‌ر جڤینه‌ك یان روونشتنه‌كا حزبی بیت یان جه‌ماوه‌ری بیت كادر و مه‌زنه به‌رپرسێن مه داكوكی ل سه‌ر دامه‌زراندنا ژیانا په‌رله‌مانی كریه و پشتراستبوویه د پاشه‌رۆژێدا دێ په‌رله‌مان ژێده‌رێ سه‌ره‌كیێ یاسادانان و هه‌ر كێشه و ئاریشه‌كا وه‌لاتێ مه بیت و بریارا داویێ دێ بۆ پرانییا په‌رله‌مانی بیت.
چه‌ند رۆژه‌كان پشتی سه‌رهلدانا 1991 به‌رێز مه‌سعوود بارزانی داكوكی كر كو پێویسته د زووترین ده‌مدا ده‌ست ب هلبژارتنان بكه‌ین و په‌رله‌مانی دامه‌زرینین و ل دووڤ ئه‌نجامێن هلبژارتنان حكومه‌تا هه‌رێمێ دامه‌زرینین. ژ وێ رۆژ و چه‌ندین مه‌هان پشتی وێ نه وه‌لاتییه‌كێ ئاسایی و نه‌ژی ئالییه‌كێ سیاسیی دژایه‌تییا خوه بۆ ده‌سپێكرنا ژیانا په‌رله‌مانی دیار نه‌كر. ئه‌وبوو ب بریارا سه‌ركردایه‌تییا به‌ره‌ی كوردستانی ل 19 حزیرانا 1992 هلبژارتنێن په‌رله‌مانێ كوردستانێ هاتنه‌كرن.
سه‌ره‌رای هنده‌ك كێماسی و شاشی و سه‌خته‌كارییان هلبژارتن هاتنه‌كرن، هه‌موو كوردستانییان پێشوازی لێكر، ب شاهده‌ییا خوه‌یی و بیانییان رۆژا هلبژارتنان مینا جه‌ژنه‌كا مللی بوو و ته‌بایی وه‌لاتیێن هه‌رێمێ به‌شداربوون. به‌لێ د رۆژا به‌راهیێدا به‌رپێك ل هلبژارتنان و ئه‌نجامان دان و گه‌هانده ئاسته‌كی شادییا هلبژارتنان ببیته شینی، ئه‌و بوو سیسته‌مێ 50/50 بڤێت و نه‌ڤێت ل سه‌ر خه‌لكێ هه‌رێمێ سه‌پاند. ڤی سیسته‌می ده‌هان ناكوكی و ئاریشه و بگر و ڤه‌كێش دووڤ خوه‌را ئینان و ئه‌نجام گه‌هانده شه‌رێ ناڤخوه‌یی و ب ده‌سپێكرنا شه‌ری بزاڤێن ئیفلیجكرن و ژناڤبرنا په‌رله‌مانێ 50/50 هاتنه‌كرن و د دوا پێنگاڤدا په‌رله‌مان ب هێزا له‌شكه‌ری هاته‌داگیركرن ب وێ نیازێ فاتحه‌كێ ل سه‌ر په‌رله‌مانی بخوینن.
د ڤێ ره‌وشێدا پارتی وه‌ك ئالییه‌كێ به‌شدار د په‌رله‌مانیدا ناچار بوو ل ده‌رڤه‌ی حه‌ره‌ما په‌رله‌مانی و ب هاریكارییا هنده‌ك په‌رله‌مانتارێن دلسوزێن د‌ۆزا نه‌ته‌وه‌یی په‌رله‌مانی ڤه‌ژینن و به‌رده‌وامیێ ب ژیێ وی بده‌ن. نهێنییا ڤێ ڤه‌ژاندنا په‌رله‌مانی وێ رۆژێ دیاربوو ده‌مێ هه‌ردو ئالیێن ناكوك ل بن هه‌مان په‌رله‌مانێ تنێ ئالییه‌كی ژ مرنێ رزگار كری روونیشتن و داوی ب ناكوكیێن خوه شه‌رێ ناڤخوه‌یی ئینای.
پشتی ڤێ خولێ د زۆربه‌ی خو‌لێن پاشتردا ژی په‌رله‌مان ئیناینه به‌ر هلوه‌شاندن و ژ ناڤبرنێ به‌لێ ب هیمه‌تا دلسوزێن وه‌لاتی هه‌یبه‌تا په‌رله‌مانی هاتییه‌پاراستن” ژبه‌ركو هه‌یبه‌تا په‌رله‌مانی و هه‌یبه‌تا گه‌ل و وه‌لاتی هه‌ڤالجێمكن ئێك پارێزڤانێ یێ دی یه.
د به‌رهه‌ڤییاندا بۆ داوی خولا په‌رله‌مانی چه‌ند گۆرانكارییه‌ك د شێوازێ هلبژارتنێن كوردستانێ و كۆمۆسیۆنا هلبژارتناندا هاتنه‌ئه‌نجامدان ژ ده‌سپێكێ دیاربوو د به‌رژه‌وه‌ندییا ئالییه‌كێ و دژی ئالییه‌كێ دی یێ كوردستانیدا بوون، د هه‌مان رۆژێن بانگه‌شه‌یا هلبژارتناندا ژ داخۆیانیێن مه‌زنه به‌رپرسێن ئالییه‌كی دیاربوو وانا دڤێت په‌رله‌مانه‌كێ په‌كه‌فتی بیت د شیانێن هیچ ئالییه‌كیدا نه‌بیت پرانییا په‌رله‌مانی پێكبینیت و كابینه‌یا نوویا هه‌رێما كوردستانێ دامه‌زرینیت و ب كریار ژی پشتی هلبژارتن هاتینه‌كرن و ئه‌نجام هاتینه‌راگه‌هاندن ب درێژییا دوسالان رێگری ل كۆمبوونێن په‌رله‌مانی هاتنه‌كرن و نه‌هێلان كابینه‌یا نوو بێته‌دامه‌زراندن و ب ناچاری كابینه‌یا پێشتر بێی پشته‌ڤانییا په‌رله‌مانی وه‌ك كابینه‌یا كاربرێكه‌ر ل دووڤ شیان و ده‌سته‌لاتێ خوه به‌رده‌وامی ب ئه‌ركێن خوه‌دا.
دوسال بسه‌رڤه‌چوون نه په‌رله‌مان روونشت نه ژی كابینه‌یا نوو هاته‌دامه‌زراندن، ئه‌ڤه ب خوه برینه‌كا كوشنده بوو و ژ گیانێ هه‌رێما كوردستانێ د خوار و رۆژ ل دووڤ رۆژێ ژ سه‌نگا هه‌رێمێ كێمدكر و به‌ره‌ف ئه‌نجامێن خرابتر و كۆژه‌ك دبر.
د ئه‌نجامدا ب هه‌رحاله‌كێ هه‌ی پارتی شیا ل رۆژا 4 چریا دووێ یه‌كه‌مین كۆمبوونا په‌رله‌مانی ئه‌نجام بده‌ت و ده‌سته‌یا سه‌رۆكاتییا په‌رله‌مانی هلبژێریت و مزگینییا قوناغه‌ك نوو د ره‌وشا هه‌رێما كوردستانێدا بده‌ت.
چاوان ئه‌ڤ كۆمبوونه هاته‌ئه‌نجامدان و چاوان پتر ژ نیڤا په‌رله‌مانتاران ل هۆلا په‌رله‌مانی كۆمبوون؟ نه مژاره‌كا هنده به‌رامبه‌ری وی ده‌سكه‌فتێ مه‌زن بیت یێ ب كاراكرنا په‌رله‌مانی و هلبژارتنا ده‌سته‌یا سه‌رۆكاتیێ ده‌ستڤه‌هاتی، ب ڤی ده‌سكه‌فتی هه‌رێم بوویه خوه‌دی شه‌رعییه‌ته‌كا په‌رله‌مانی و د شیاندایه كابینه‌یا نوو بێته‌دامه‌زراندن و ده‌هان ده‌سكه‌فتێن دی بده‌ستڤه بهێن كو ئه‌ڤرۆ پتر ژ هه‌رده‌مه‌كێ دی كوردستان پێدڤی وان ده‌سكه‌فتانه.
ل ڤێرێ پرسیاره‌ك دهێته‌كرن: ئه‌رێ د به‌رژه‌وه‌ندییا خه‌لكێ كوردستانێدا یه ئالیێن خوه‌دی ژماره‌كا په‌رله‌مانتاران و بایكۆتا كۆمبوونێ كری و هنده‌كان ژی دژایه‌تییه‌كا دژوار بۆ كۆمبوونێ كری به‌رده‌وامبن د هلویستێ خوه‌دا…؟ ئه‌رێ ب بایكۆتێ و دژایه‌تیێ دێ شێن رێگریێ ل په‌رله‌مانێ خوه‌دی پتر ژ نیڤا په‌رله‌مانتاران بكه‌ن…؟ د به‌رسڤێدا بیرا من ل گۆتنه‌كا شه‌هید سامی عه‌بدولره‌حمان دهێته‌ڤه ده‌مێ د بانگه‌شه‌یا هلبژارتنێن سالا 1992 دا گۆتی: سه‌رده‌مه‌كی ئه‌م د شۆرشه‌كێدا د یه‌كگرتی بووین، سه‌رده‌مه‌كی ئه‌م د به‌ره‌یه‌كیدا دیه‌كگرتی بووین نها ژی دێ د په‌رله‌مانه‌كیدا یه‌كگرتی بین. مه‌ره‌ما ره‌حمه‌تیێ شه‌هید دیاره ده‌مێ كورد د شۆڕشا ئه‌یلوولێدا د یه‌كگرتی سه‌ركه‌تنێن مه‌زن ده‌ستڤه‌ئینان، ده‌مێ د به‌ره‌یێ كوردستانیدا د یه‌كگرتی سه‌رهلدانا بهارا 1991 ده‌سته‌ڤه ئینا، ب هیڤیێ بوو د په‌رله‌مانه‌كێ یه‌كگرتیدا سه‌ركه‌تنێن دیتر ده‌ستڤه‌بینین، به‌لێ مخابن د وێ خولێدا مه په‌رله‌مانه‌كێ یه‌كگرتی ئاڤانه‌كر و ئه‌نجام ئه‌و شكه‌ستن و كاره‌ساته‌بوون یێن ژ هنگی وه‌ره ب سه‌رێ مه دهێن و د یه‌كنه‌گرتنێدا دێ هێژ بسه‌رێ مه هێن…!
#موسه‌ده‌ق تۆڤی
