نڤیسین یەک ژ گرنگترین ڕێکێن دەربڕینا هزر، بیر و هەستێن مرۆڤییە. مرۆڤ ژ دەمێن کەڤن وەرە هەوڵ ددەت هزرێن خۆ ب ڕێکێن جودا بگەهینیتە یێن دی، و نڤیسین ژ گرنگترین ئامرازێن ڤی کارییە. ب ڕێیا نڤیسینێ، مرۆڤ دشێت زانیاریێن خۆ بپارێزیت، ئەزموونێن
خۆ بگەهینیتە نڤشێن نوی و بابەتێن گرنگ پێشکێشی جڤاکی بکەت. نڤیسین تەنێ پیت و پەیڤ نینن، بەڵکو ئامرازەکە بۆ گەشەپێدانا هزرێ، بەلاڤکرنا زانستێ و پێشڤەچوونا ژیانا مرۆڤایەتیێ.
نڤیسین چییە؟
نڤیسین هونەرەکە کو مرۆڤ پێ هزر و بیرۆکێن خۆ ب شێوەیەکێ ڕێکخستی د ناڤ پەیڤ و ڕستەیان دا دەردبڕیت. هەر نڤیسەرەک دشێت ب شێوازەکێ تایبەت هزرێن خۆ بنڤیسیت و پەیاما خۆ بگەهینیتە خوێنەران. هندەک نڤیسەر ل سەر دیرۆکێ دنڤیسن، هندەک ژی ل سەر زانست، کۆمەڵگەهـ، ئەدەب، نیشتمان و ژیانا ڕۆژانە.
نڤیسین دشێت ب شێوەیێ گوتار، چیرۆک، هەلبەست، پەیام، ڕاپۆرت و بابەتێن جودا بیت. هەر یەک ژ ڤان شێوازان مەبەستەکا تایبەت هەیە، لێ هەموو بۆ گەهاندنا پەیام و زانیارییان دهێنە بکارئینان.
گرنگییا نڤیسینێ بۆ خەلکی
نڤیسین د ژیانا خەلکی دا ڕۆلەکێ مەزن دگێڕیت. ب ڕێیا نڤیسینێ، خەلک دشێن زانیاریێن نوی فێرببن، هزرێن خۆ گەشە پێ بدەن و تێگەهشتنا خۆ ل سەر بابەتێن جودا زێدە بکەن. ئەو کەسێ دخوینیت و دنڤیسیت، دشێت زانیاریێن زێدەتر کۆم بکەت و ب شێوەیەکێ باشتر هزر بکەت.
هەروەسا، نڤیسین دگەهینیتە خەلکی کو گەلەک بابەتێن گرنگ هەنە کو پێدڤییە مرۆڤ هزرا خۆ تێدا بکەت. بۆ نموونە، نڤیسەر دشێت ل سەر گرنگییا خوێندنێ، پاراستنا ژینگەهێ، ڕێزگرتنا ل مافێن مرۆڤی و پاراستنا زمانێ دایکێ بنڤیسیت. ئەڤ بابەتە دشێن ببنە
ئەگەرێ بلندبوونا هۆشیارییا خەلکی و چاکترکرنا ژیانا جڤاکی.
نڤیسەر و ڕۆلێ وی د ناڤ جڤاکی دا
نڤیسەر ئەو کەسە یێ کو ب هزر و پەیڤێن خۆ دشێت کاریگەریێ ل سەر خەلکی بکەت. نڤیسەرێ باش هەوڵ ددەت راستیێ بگەهینیتە خەلکی و بابەتێن گرنگ ب شێوەیەکێ ڕوون و ئاشکرا پێشکێشی وان بکەت. پێدڤییە پەیاما وی بگەهیتە هەمی خەلکی، لەوما پێدڤییە زمانەکێ سادە و ب سانەهی بکاربینیت. نڤیسەر پێدڤییە د کارێ خۆ دا ڕاستگۆ و بەرپرسیار بیت. ئەو نابیت بێ پشتڕاستکرن زانیاریێن نەڕاست بەلاڤ بکەت، چونکی پەیڤێن وی دشێن کاریگەرییەکا مەزن ل سەر هزر و بۆچوونێن خەلکی دروست بکەن. نڤیسەرێ باش هەوڵ ددەت خەلکی هان بدەت بۆ هزرکرن، فێربوون و پێشڤەچوونێ.
نڤیسین و پاراستنا زمانێ کوردی
زمانێ کوردی بەشەکێ گرنگە ژ ناسنامە و کەلتوورێ مە. ئەگەر مە بڤێت زمانێ خۆ بپارێزین و بگەهینینە نڤشێن پاشەرۆژێ، پێدڤییە ب زمانێ خۆ بخوینین و بنڤیسین. نڤیسین ب زمانێ کوردی هاریکار دەردکەڤیت کو پەیڤ، دەربڕین، چیرۆک، هەلبەست و کەلەپوورێ مە بهێنە پاراستن. نڤیسەرێن کورد دشێن ب نڤیسینێن خۆ زمانێ کوردی پێش بێخن و بابەتێن جودا پێشکێشی خوێنەران بکەن. هەروەسا، دڤێت زاراوە و شێوازێن جودا یێن زمانێ کوردی بپارێزن و نڤشێن نوى هان بدەن کو ب زمانێ دایکێ بخوینن و بنڤیسن. زمانێ دایکێ تەنێ ئامرازەکێ ئاخفتنێ نینە، بەڵکو پشکەکا گرنگە ژ دیرۆک، کەسایەتی و ناسنامەیا مە؛ لەوما پاراستنا وی ئەرکێ سەر ملێن هەمی کەسانە، نە تەنێ یێ نڤیسەران.
نڤیسین و پێشڤەچوونا جڤاکی
کۆمەڵگەهەکا گرنگیێ ب خوێندن و نڤیسینێ بدەت، دشێت بەرەڤ پێشڤە بچیت. نڤیسین هاریکارییا خەلکی دکەت زانیاریێن خۆ بگەهیننە یێن دی، کێشەیان دیار بکەن و چارەسەرییان بۆ ببینن. بۆ نموونە، ئەگەر کەسەک ل سەر کێشەیەکا کۆمەڵایەتی بنڤیسیت، دشێت خەلکی ئاگەهدار بکەت و وان هان بدەت کو هزر ل چارەسەریێ بکەن. هەروەسا، نڤیسین دشێت ببیتە ڕێکەک بۆ پاراستنا مافێن مرۆڤی و بەلاڤکرنا دادپەروەریێ. مرۆڤ دشێت ب ڕێیا نڤیسینێ داخوازیێن خۆ دەرببڕیت، کێشەیێن خۆ بگەهینیتە بەرپرسان و پشکداریێ د دیالۆگێن جڤاکی دا بکەت. لێ پێدڤییە نڤیسین ب ڕێز
و بەرپرسیاری بیت، و نڤیسەر هەوڵ بدەت زانیاریێن دروست و ب مفـا پێشکێشی خەلکی بکەت.
چەوا دشێین نڤیسەرێن باش بین؟
بۆ هندێ کو ببینە نڤیسەرەکێ باش، پێدڤییە مرۆڤ هەردەم بخوینیت و راهێنانێ ل سەر نڤیسینێ بکەت. خوێندن هاریکارە کو مرۆڤ پەیڤێن نوی فێرببیت، شێوازێن جودا یێن نڤیسینێ بناسیت و هزرێن خۆ ب ڕوونی دەرببڕیت. هەروەسا، پێدڤییە نڤیسەر بەری دەستپێکرنا هەر بابەتەکی، مەبەستا خۆ دیار بکەت و هزرێن خۆ ب شێوەیەکێ رێکخستی بنڤیسیت. گوتارەکا باش پێدڤییە پێشەکییەکا ڕوون،
ناڤەرۆکەکا تژی زانیاری و دەرئەنجامەکێ گونجای هەبیت.
پێدڤییە نڤیسەر پشتی نڤیسینێ، بابەتێ خۆ دووبارە بخوینیت و خەلەتیێن زمانەڤانی و ڕێزمانی ڕاست بکەتەڤە. ئەڤ کارە دێ بیتە ئەگەر کو بەرهەمەکێ رێکخستی و جوان پێشکێشی
خوێنەران بهێتە کرن. زێدەباری ڤێ، نڤیسەر نابیت تەنێ ل سەر هزرێن خۆ بمینیت، بەڵکو
فەرە گوهدارییا بۆچوونێن کەسێن دی ژی بکەت و مفای ژێ وەربگریت.
کاریگەرییا نڤیسینێ ل سەر نڤشێن نوی
نڤیسین دشێت کاریگەرییەکا مەزن ل سەر نڤشێن نوی دروست بکەت. زارۆک و گەنج ب ڕێیا خوێندن و نڤیسینێ دشێن زانیاریێن نوی فێرببن، هزرێن خۆ گەشە پێ بدەن و بۆ پاشەرۆژەکا گەشتر ئامادە ببن. ئەگەر نڤشێن نوی گرنگیێ ب خوێندن و نڤیسینێ بدەن، دێ
شێن زمانێ خۆ بپارێزن، کەلەپوورێ خۆ بنیاسن و پشکداریێ د پێشڤەچوونا جڤاکی دا بکەن. ژ بەر ڤێ چەندێ، پێدڤییە دایک و باب، مامۆستا و هەمی پێکهاتەیێن کۆمەڵگەهێ گەنجان هان بدەن کو بخوینن و بنڤیسن. د ئەنجام دا، نڤیسین ئێک ژ گرنگترین ئامرازێن گەهاندنا زانیاریێ، پاراستنا زمانێ دایکێ و پێشڤەچوونا جڤاکی یە. نڤیسین هاریکارە کو مرۆڤ هزرێن خۆ دەرببڕیت، زانیارییان بگەهینیتە کەسێن دی و پشکداریێ د هوشیارکرنا خەلکی دا بکەت.
لەوما فەرە ئەم هەمی گرنگیێ ب خوێندن و نڤیسینێ بدەین، زمانێ خۆ بپارێزین و زانیاریێن دروست بەلاڤ بکەین. هەر پەیڤەکا باش دشێت هزرەکێ بگوهۆڕیت، هەر بابەتەکێ
ب مفا دشێت مرۆڤان هۆشیارتر بکەت، و هەر نڤیسینەکا جوان دشێت ببیتە گاڤەک بەرەڤ داهاتییەکێ باشتـر.
نڤیسین تەنێ نە هونەرە، بەڵکو ڕێکەکە بەرەڤ پێشڤەچوون، زانست و پاراستنا ناسنامەیا مـە.
#زەنون سلێڤانەی
