پەیڤین نسرەت بادی
دەستپێک:
نەتەوەیا کورد ئێک ژ نەتەوەیێن هەرە کەڤنارێن جیهانێیە کو بێ دەولەتەکا سەربەخۆیە و بەردەوام کەڤتیە بەرانبەر هێرش و تالان و کریارێن نە مرۆڤانە ژ لایێ هەمی ئەوان هێز و دەولەتێن کو هیڤییا ئەوان نەمانا نەتەوەیا کوردە و ب سەرداگرتنا ئەردێ کوردانە. د سەدێ بیستێدا پشتی کوردستان هاتییە پارچەپارچەکرن و کەڤتییە ژێر دەستهەلاتا چار دەولەتان؛ هەر دەولەتەکێ ل دویڤ بیروباوەر و مەرەمێن خۆ ڕەفتارێن جودا بەرانبەر نەتەوەیا کورد ئەنجامدان؛ ژ ئەوان ژی ڕژێما بەعسا عیراقێ ئێک ژ درندەترین و نەمرۆڤایترین کریار ب ناڤێ ئەنفال کو ب شێوەیەکێ ب ڕێک و پێک و پلان بۆ دارێژتی د هەشت قۆناغێن جودادا ل سالا ١٩٨٨ بەرانبەر خەلکێ کوردستانا باشوور ئەنجامدان و ئارمانج ژی بنبڕکرن و نەهێلانا کوردان بوو.
ل ڤێرە دوو خالێن گرنگ یێن هەین ئاماژە پێبدەین ئەو ژی یا ئێکێ: ئەنفال و عەرەبکرن د ئێک دەمدا بەرانبەر کوردان و ب تایبەت کوردێن دەوروبەرێن باژێرێ کەرکووکێ هاتینە ئەنجامدان. یا دووێ: ئەو هزر و ئایدۆلۆژییا ئەوی سەردەمی هەتا نوکە ژی یا بەردەوامە و وانە ژێ نەهاتینە وەرگرتن.
ئەنفال چییە؟
پەیڤا ”ئەنفال” ژ لایێ زمانیڤە کۆیا پەیڤا ”نفل”ە د زمانێ عەرەبیدا و ب ڕامانا ”غنیمة” ئانکو دەستکەڤت دهێت. کو ددەمێ جەنگاندا ب دەست شەڕکەران دکەڤیت.١
ژلایێ زاراڤیڤە، چەندین پێناسە ژلایێ ڕێکخراو و کەسانێن جوداڤە بۆ زاراڤێ ئەنفالێ هەنە؛ وەکی (ڕێکخراوا چاڤدێریا مافێ مرۆڤی پشکا ڕۆژهەلاتا ناڤین – MEW) دبێژیت: ” ئەنفال ناڤەکە بۆ زنجیرەیەکا هێرشێن سەربازی یێن ژ ئێک جودا، کو ب گشتی هەشت هێرشان ل شەش دەڤەرین جوگرافی یێن جودا ب ڕێڤەچوون، فەرماندەیا گشتی یا ئەڤان ئۆپەراسیۆنان د دەستێ نڤیسینگەها باکوور یا حزبا بەعسدا بوو و بنگەهێ ئەوێ ل کەرکووکێ بوو، پشتی ئادارا ١٩٨٧ عەلی حەسەن ئەلمەجیدی سەرۆکایەتیا ئەوێ کر”.٢
هەروەسا نڤیسەرێن کورد ب ئەڤی شێوەیی پێناسەیا ئەنفالێ دکەن؛ ” ئەنفال نە کارەساتەکا سروشتی بوو، نە بیڤەلەرزەک و بۆرکان و نەخۆشییا تاعون و لافاو و ئاگر بوو، بەلکو سیاسەتا قڕکرنا دەهان هزار مرۆڤێن کورد بوو ل سەر ئاخا ئەوان ژ لایێ کۆمەلەکا دڕندێن ب ناڤێ مرۆڤایەتیێ ئەنجامداین”.٣
ژ هەژی گۆتنێیە ب کارئینانا پەیڤا ئەنفال ژ لایێ حکومەتا بەعسڤە، گەلەک مەرەمێن جودا پی هەبوون.
قۆناغێن ئەنفالێ٤:
ئەنفال د چەندین قۆناغێن جودادا دەربازبوویە و ئەو کریار و ڕەفتارێن حکومەتا بەعس بەرانبەر کوردان بکارئیناین گەلەک ب ئاشکەرایی دیاردکەن کو مەرەما حکومەتا بەعس ژناڤبرن و قڕکرنا نەتەوەیا کوردە؛ لەوڕا د پتریا قۆناغێن ئەنفالێدا چەکێ کیمیایی یێ قەدەغەکری هاتییە بکارئینان. هەروەکی د پەرتووکا ( قرار محکمة الأنفال: وثیقة قانونیة – سیاسیة – تاریخیة)*دا هاتی، کو “ئەو خالێن د بریارا (١٦٠) یا ٢٩ ئادارا ١٩٨٧ هاتین و ئەو ڕێنمایێن پێ دەرچووین، کو ب کیتابا ژمارە (٤٠٠٨) بەرنیاسە. د ٢٠ حوزیرانا سالا ١٩٨٧دا، پەرتووکێن گرێدای ب کارئینانا گازا کیمیایی ل کوردستانێ دیاردکەن کو پلانەک یان سیاسەتەکا ل سەر ئاستێ نشتیمانی یا هەی و یا دارێژتیە بۆ قڕکرنا کوردان وەک کۆمەلەکا نەتەوەیی ژ لایێ ئەنجومەنێ فەرماندەیێ شۆرەشێ و فەرماندەیێ حزبا بەعس”.٥
هەر وەکی گەلەکا دیارە کو پلانا ئەنجامدانا ئەنفالێ پێشوەخت هاتبوو دارێژتن و ب تایبەت پشتی بریارا (١٦٠) یا سالا ١٩٨٧ هەمی ئامادەکاریێن خۆ کرن بۆ هێرشان ل سەر کوردستانێ کو ب هەشت قۆناغان ئەو هێرشە هاتنە ئەنجامدان و ئەو هەر هەشت قۆناغە ئەڤەنە:
قۆناغا ئێکێ: ل ڕێککەفتی ٢٣ شۆباتا ١٩٨٨ ب هێرشکرن بۆ سەر دۆلا جافایەتی و ب تایبەت بۆ دەڤەرین سەرگەڵو و بەرگەڵو ب هێزێن پەژایی دەستپێکر، هەتا ١٩ ئادارا ١٩٨٨ یا بەردەوام بوو.
قۆناغا دووێ: ل ٢٢ ئادارا ١٩٨٨ ب هێرشا ئەسمانی و ب بۆمبەرانکرنا کیمیایێ ل سەر چیایێن دەڤەرا قەرەداغ دەستپێکر، هێزێن پەژایی ژی هاتنە بکارئینان و هەتا ١ نیسانا ١٩٨٨ یا بەردەوام بوو.
قۆناغا سێ: ل ٧ نیسانا ١٩٨٨ ب هێرش بۆ سەر دەڤەرا گەرمیان دەستپێکر؛ ئەنفالا قۆناغا سییێ ب خویناویترین ئەنفال دهێتە نیاسین و هەتا ٢٠ نیسانا ١٩٨٨ یا بەردەوام بوو.
قۆناغا چارێ: ل ٣ گۆلانا ١٩٨٨ هێرش بۆ سەر دۆلا زێی بچویک ب فرۆکەیێن ئاسمانی و چەکێ کیمیایی دەستپێکر، هەروەسا هێزێن پەژایی ژی هاتنە بکارئینان و هەتا ٩ گۆلانا ١٩٨٨ یا بەردەوام بوو.
قۆناغا پێنجێ و شەشێ و حەفتێ: ل ١٥ گۆلانا ١٩٨٨ هێرشێن ڕژێمێ بۆ سەر دۆلێن سەخت ودژوارێن دەڤەرا شەقلاوە و رەواندۆز دەستپێکر و هەتا ٢٥ تەباخا ١٩٨٨ یا بەردەوام بوو.
قۆناغا هەشتێ: ل ٢٥ تەباخا ١٩٨٨ ئەنفالا بەهدینان دەستپێکر و هەتا ٦ ئەیلوولا ١٩٨٨ یا بەردەوام بوو.
قۆناغێن ئەنفالێ ب دوماهیک هاتن ب دانا بریارا لێبوورینا گشتی ل ٦ ئەیلوولا ١٩٨٨، ڕاستە ئەنفال ب دوماهیک هات بەلێ کارتێکرنا ئەنفالێ هەتا نوکە ژی یا بەردەوامە ل سەر خەلکێ کوردستانێ.
ئەنفالا بەهدینان
ئەنفالا بەهدینان قۆناغا هەشتێ یا ئۆپەراسیۆنێن ئەنفالان بوو کو ب (خاتمة الانفال) دهێتە ب ناڤکرن. ل ڕێککەفتی ٢٥ تەباخا ١٩٨٨ دەستپێکا ئەنفالا بەهدینان بەری هێزێن لەشکەری لڤینێ بکەن، حکومەتا بەعس چەکێ کیمیایی ل دەڤەرێ باراند، ئەڤ چەندە ژی بۆ ئەگەر ورەیا پێشمەرگەی بهێتە خوارێ چونکی چ ڕێک نەبوون بەرگریا خۆ و مللەتێ خۆبکەن ژ چەکێ کیمیایی.
هەتا شەڤا ٢٨ تەباخا هەمان سال لەشکەرێ حکومەتا بەعس ب هێز و ئامادەکریەکا گەلەکڤە هێرشا پەژایی کرە سەر دەڤەرێ. بەلێ ژ ئەگەرێ چەکێ کیمیایی ترسەکا گەلەک ل دەڤ خەلکی پەیداببوو و حکومەتا بەعس ژی ڕێكێن سنووری دگەل دەولەتێن دەوروبەر گرتبوون، ژبەر ئەڤێ چەندێ گەلەک ژ خەلکی خۆ رادەستی حکومەتێ کر و هندەک ژی ڕژێمێ بخۆ گرتن و کۆمکوژی ل گوندێن (کۆرێمێ و مێرگەتیێ) هاتە ئەنجامدان و ل دویڤدا حکومەتێ خەلک بۆ سەنتەرێن دەمکی کو چەندین جهـ و کەلایێن دەڤەرێ بوون بۆ ماوەیێ چەند ڕۆژێن کێم ڤەگوهاستنێ و مانە ل ئەوان جهان و گەلەک خەلک بۆ قوربانی و ب تایبەتی زارۆک؛ د دویڤدا هەر پشکەک ژ ئەوی خەلکی بۆ جهەکی ڤەگوهاستن؛ ژ ئەوان جهان ژی: (سەلامیە، نوگرە سەلمان). هەتا ٦ ئەیلوولا ١٩٨٨ حکومەتێ بریارا لێبوورینا گشتیدا. ئێدی ئەو پلانا دارێژتی بۆ ئەنفالێ بجێبەجێکرنڤە ب دوماهیک هات. بەلێ ئەو ژن و زارۆکێن ل سەربازگەها سەلامیە ژ زەلامێن ئەوان هاتینە جوداکرن و ماینە ل سەربازگەهێ پشتی ئەڤێ بریارێ بۆ کۆمەلگەهێن جێژنیکان(بەحرکێ) و گردە چال هاتنە ڤەگوهاستن بێی هەر هاریکاریەکا مرۆڤایەتی یان جهێ ژیانێ بۆ دابینبکەن؛ لەوڕا مرنەکا گەلەک کەڤتنە ناڤ خەلکی و ب تایبەت زارۆکان. ئەگەر هاریکاریا خەلکێ هەولێرا خودان شەرەڤ و ئاستێ کوردایەتیا بلند ل دەڤ نەبا ئەڤێن ماینە زیندی ژی نە د مانە زیندی، سەرەرای ڕێگریێن حکومەتێ کو هاریکارییان نەگەهینە خەلکی لێ ئەو هەر د بەردەوام بوون. هەتا پشتی داگیرکرنا دەولەتا کوێتێ ژ لایێ عیراقێڤە، حکومەتا بەعس ڕێکدا خەلک ب زڤریتە دەڤەرێن خۆ، پشکەک ژ ئەوی خەلکی زڤرین و پشکەک مانە ل جهێن خۆ.٦
ئەنفالا بەهدینان د ڕاپۆرتەکا ڤەشارتییا سەربازییا حکومەتا بەعسدا:
ئەڤ ڕاپۆرتە بەلگەنامەیەکا گرنگە و شرۆڤەکرنا ئۆپەراسیۆنا قۆناغا هەشتێ و دوماهییێیە ژ ئەنفالێ کو ئەو ژی ئەنفالا بەهدینانە؛ ژلایێ لیوا روکن (یونس محمد الذرب)ڤە قائێدێ فەیلەقا ٥ بۆ سەرۆکاتییا ئەرکانێن لەشکەری ب ناڤێ شرۆڤەکرنا شەری هاتیە نڤێسین.٧
د پێشەکییا ڕاپۆرتێدا ئاماژە ب ئەوێ چەندێ دکەت کو “ڕێنما ژ لایێ فەرماندەیێ گشتی یێ هێزێن چەکداریڤە دەرچوو، د ئێکەم کۆنفرانسدا کو سەرۆکێ ئەرکانێ سۆپایی ل کەرکووکێ ل ٧ تەباخا ١٩٨٨ ئەنجامدا. ئەڤ کۆنفرانسە ئاماژە ب ئەنجامدانا ئۆپەراسیۆنێن بەرفرەهـ ل هەردوو کەرتێن فەیلەقا ئێک و پێنج، دگەل ئەڤان تێبینیێن ل خوارێ:
١- دڤێت ئارمانج ژ ناڤبرن و نەهێلانا تێکدەران* (پێشمەرگە) بیت.
٢- بجهئینانا گرتن و دورپێچکرن.
٣- ب کارئینانا درندایەتیەکا بێ وێنە دگەل تێکدەران (پێشمەرگەی) و هەڤکارێن ئەوان.”٨
ئەگەر ئەم سەحکەینێ ئەڤ گۆتنە و کۆمبوونێن ڕژێمێ بۆ مە ئەوێ چەندێ دیاردکەن؛ ئەنفال ئۆپەراسینۆک بوو یا پلان بۆ دارێژتی بوو نەک تاوانەکا د دەمێ شەریدا بوو چونکی د دەمێ ئەنجامدانا ئەنفالا بەهدیناندا شەرێ ئیران و عیراقێ ل ٨ تەباخا ١٩٨٨ ب دوماهیک هاتبوو، لەوڕا ئەڤ چەندە بۆ ڕێکخۆشکەر ڕژێما بەعسا عیراقێ هێزا خۆ ژ سنووری عیراق – ئیرانێ بۆ دەڤەرا بەهدینان ڤەگوهێزیت؛ هەروەکی د کۆمبوونا خۆ ژیدا ئاماژە ب ئەوێ چەندێدا کو فەیلەقا پێنج( ل دەڤەرا بەهدینان بوو) ئۆپەراسیۆنەکا بەرفرەهـ ئەنجامبدەت. لێ نەشیان هەمی پلانێن خۆ وەک وان دڤیا بجهـ بینن وەکی تێبینیا دووێ نەشیان هەمی خەلکی دورپێچبکەن و بگرن ژبەر دەڤەر نێزیکی سنوورێ تورکیا بوو لەوڕا گەلەک ژ خەلکی خۆ ڕزگارکرن و ل ئوردگایێن (مۆش- ئامەد- مێردین) خۆجهبوون.
ئێک ژ خالێن دی د ئەڤێ ڕاپۆرتێدا لیوا رکن ( یونس محمد الذرب) ل سەر ڕاوەستیایی ئەو ژی:
ئەو وانەیێن ژ شەری هاتینە وەرگرتن ( الدروس المستنبطە ). کو ژ چەندین خالێن جودا پێکدهێتن، بەلێ ئەم دێ ل سەر سێ خالان ڕاوەستین و ئاماژە پێکەین؛ ئەو ژی:
١- پێزانین هویر ل سەر دوژمنی (هەواڵگیری)
“ئەو هەولێن هاتینە بکارئینان بۆ کۆمکرنا پێزانینان ژ بارەگایێن تێکدەران (پێشمەرگە) و ڕێکێن گەهشتنا ب ئەوان بارەگایان، زێدەباری هژمارا تێکدەران ژی ل ئەوێ دەڤەرێ و دا بشێن ب شێوەیەکێ هویربینانە مفایی ژ ئەوان پێزانینان وەرگرن بۆ دانانا پلانەکا ب ڕێک و پێک بۆ ژناڤبرنا ئەوان و سەرکەڤتنێ ل سەر. ئەڤ پێزانینە ژ لایێ هەمی کەرتێن سەربازی و جهێن ئەمنی، سەربازی و سڤیل ڤە دهاتنە کۆمکرن، بۆ هاریکاریکرنا بجهئینانا پلانێ ب شێوەیەکێ گشتی و ئەڤە بۆ ئەگەرێ سەرکەڤتنێ.”٩
وەک یا دیار د ئەڤێ خالێدا کو پێزانین ب شێوەیەکێ باش ل دۆر پێشمەرگەی ژ لایەنێن جودا جوداڤە گەهشتینە دەستێ رژێمێ. هەتا بارەگایێن ئەو پارتێن ل دەڤەرا بەهدینان دجێگیر بشێوەیەکێ هویربینانە جهێن ئەوان گەهشتینە دەستێ حکومەتا بەعس بێگومان هەمی لایەنێن هەواڵگیری و ب تایبەت جاشان و سیخوران پێزانینێن ئاشکەرا ل دۆر دەڤەرێ و پێشمەرگەی گەهاندینە ڕژێمێ.
٢- ئاریشەیێن ڕێکان ل کەرتێن سەربازی
“کەرتێن سەربازی ل دەڤەرەکا بەرفرەهـ و ئەردەکێ گەلەک نەخۆش د بەلاڤەبوون، دەڤەر ژ ڕێکێن خۆش بۆ ڤەگوهاستنا ترۆمبێلا و ڕێکا پێیان و ڤەگوهاستنا بارێن کەلوپەلان یا ڤالابوو، ئەڤە دبیتە ئاریشەکا مەزن بۆ گەهاندنا پێدڤیاتیێن سۆپای ژ کەرەستێن وەکی چەک و تەقەمەنی و خوارن و هەتا کێمترین تشت. بەلێ گەهاندنا پێدڤیاتیێن ئەوان کەڤتە سەر هەلیکیۆپتەرێن ”السمتی” لێ دڤێت هزر بهێتە کرن کو بۆ ڤەکرنا ڕێکان و ڤێکگەهشتنا پەژایی ب ڕێکێن ساناهی دگەل کەرتێن سەربازی ل جهێن ئەواندا کاربهێتە کرن.”١٠
ئەڤ ئاماژە دانا سەرکردێ فەیلەقا پێنج ب ڕێکێن ڤەگوهاستنێ ل دەڤەرا بەهدینان ئەوێ چەندێ دیاردکەتن کو ئاستەنگ هەبووینە د ڕێکاندا و داخواز کریە رێک ل دەڤەرێ بهێنە دروستکرن دا بۆ جارێن داهاتی ب ساناهیتر دەڤەرێ کونترۆل بکەن.
٣- فەوجێن بەرگرییا نەتەوەیی ( فەوجێن جاشان)
“فەوجێن بەرگرییا نەتەوەیی (فەوجێن جاشان) بۆ ئەو کارێ هاتیە دانان گەلەک د جۆش و خرۆش و سەرگەرمکربوون. ل بەری کەرتێن سەربازی بۆ ژناڤبرنا تێکدەران (پێشمەرگەی) دچوون؛ ژبەر شارەزاییا ئەوان ل ڕێکێن چیایی و هەبوونا شیانان بۆ سەرکەڤتنا ل سەر چیایان و لێگەریان ل دەڤەرێ و دگەل سۆپایی گەهشتنە ئەوان ئارمانجێن بۆ هاتینە دانان د دەمەکێ گونجاییدا. و پشکداری کرن د ژناڤبرنا گوندان و کۆمکرنا دەستکەڤتناندا. ڕاوێژکارێن (مستاشر) فەوجان ل سەر چەکدارێن خۆ کونترۆل هەبوو، د پەیوەندیێن بەردەوام دابوون دگەلدا. هەڤکاری د ناڤبەرا ئەڤان فەوجانێن بەرگرییا نەتەوەیی (فەوجێن جاشان) و ڕێکخستنێن سەربازی یێن کو ئەو ل ژێر دەستێ ئەوان کاردکەن پەیوەندی د بەردەوامبن.” ١١
هەبوونا جاشان د ناڤ گەلێ کورددا دشێین بێژین پتریا جاران ئێک ژ ئەگەرێن سەرنەکەڤتنا شۆرەش، بزاڤ و هەولێن جودا جودا یێن کوردان بۆ سەربەخۆیی بووینە. هەروەسا ژ لایێ دۆژمنیڤە هەردەم جاش وەک چەکەکی بووینە بەرانبەر کوردان ب خۆ هاتینە بکارئینان؛ هەر وەکی د ئەڤێ بەلگەنامەیا حکومەتا بەعسدا دیاردبیتن کو جاشان ڕۆلەکێ گەلەک گرنگ و دیار هەبووینە د بجهئینانا ئەڤێ ئۆپەراسیۆنێدا و د پەیوەندیێن بەردەوام دابوون دگەل سەرکردێن ڕژێمێ بۆ ژناڤبرنا هەر برایێن خۆ یێن کورد، ب ڕاستی ژی جهێ شەرمزاریەکا مەزنە و ڕوی ڕەشەیە مرۆڤ هەر هزر ژی د ئەوێ چەندێ دابکەتن کو یێ ژ خوینا خۆ و برایێ خۆ یێ نەتەوەیی تاوانەکا نە مرۆڤانە یا وەکی ئەنفالێ بەرانبەر ئەنجامبدەتن! کو بتنێ بۆ پیچەکا نانی یان تشتەکێ ماددی یان پلە و پۆستەکا دەمکی بیتن.
لیستا ژێدەران:
١- سالح، عەدالەت عومەر (٢٠٠٢). ئەنفال و ئافرەتی کورد. هەولێر: دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس. ل٧.
٢- Human Rights Watch (1993). Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds. Available at:
https://www.refworld.org/reference/countryrep/hrw/1993/en/91717 Accessd (2/6/2024). p.27.
٣. مستەفا، زۆزان ناسر (٢٠١٢). ئۆپەراسیۆنین ئەنفالێ ل کوردستانێ. ناما ماستەرێ، نەبەلاڤکری. زانکۆیا دهۆک: کۆلیژا ئاداب. ل ٤٤.
٤- بۆ پتر پێزانینان ل دۆر قۆناغێن ئەنفالێ بنێرنە ئەڤان ژێدەران:
١- Human Rights Watch (1993). Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds.
٢- سالح، عەدالەت عومەر (٢٠٠٢). ئەنفال و ئافرەتی کورد. هەولێر: دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس.
٣- ادم، بهزاد علی (اشراف و اعداد)(٢٠١٤). قرار محکمة الأنفال: وثیقة قانونیة – سیاسیة – تاریخیة. دهوک: من منشورات محافظة دهوک.
* پەرتووکا (قرار محکمة الأنفال: وثیقة قانونیة – سیاسیة – تاریخیة) ژ تۆمارا دادگەها ئەنفالێ پێکدهێتن. و دادگەها ئەنفالێ ب سەرۆکایەتییا دادوەر (محمد العریبی) هاتییە ب ڕێڤەبرن. کو یاساناس (بهزاد علی ئادەم)ی ب مفا وەرگرتنەکا ڕاستەخۆ ژ دادوەر (محمد العریبی) ئەڤ پەرتووکە دانایە.
٥- ادم، بهزاد علی (اشراف و اعداد)(٢٠١٤). قرار محکمة الأنفال: وثیقة قانونیة – سیاسیة – تاریخیة. دهوک: من منشورات محافظة دهوک. ص ٣٢٤.
٦- مفا وەرگرتن ژ بەرێز نصرت بادی کو بەرکەڤتیێ ئەنفالێیە و نموونەیەکا زیندیە .
٧- بنێرە وێنەیێ ژمارە (١)، (٢).
* پەیڤا (تێکدەر) ژ لایێ حکومەتا بەعسڤە بۆ پێشمەرگەی هاتییە بکارئینان لەوڕا دپتریا نڤیسارێن حکومەتا بەعسدا و ب تایبەت د ئەڤێ ڕاپۆرتا سەربازی یا (لیوا رکن یونس محمد الذرب)دا ل هەمی جهان پەیڤا تێکدەر ل جهێ پەیڤا پێشمەرگەی بکارئینایە.
٨- بنێرە وێنەیێ (٣).
٩- بنێرە وێنەیێ (٤).
١٠- بنێرە وێنەیێ (٥).
١١- بنیرە وێنەیێ (٦).
ئەنفالا بەهدینان (25/ 8 – 6/ 9 سالا 1988)ێ د ڕاپۆرتەکا نهێنی یا سەربازییا ڕژێما بەعس دا
نەخشەیێ دابەشکرنا پلانا لەشکەری عیراقێ بۆ (ئەنفالا ٨ ل دەڤەرا بەهدینان)
جلوبەرگێن ئەنفالکریان
وێنەیێ ژنەکێ ل گوندێ کورێمێ
