نهجمهدین مهلا؛ كهسهیهتیهكێ كورد پهروهر و زانا و تێگههشتی بوویه، وى ب تنێ شییایه هندى قوتابخانهیهكێ خهلكى فێرى خواندن و زانینێ بكهت. دهستێ نڤیسینێ ههبوویه و گهلهك هۆزان و چیڕۆك و بابهت نڤیسینه. دهمێ ناڤێ نهجمهدین مهلایى دهێت، ئێكسهر هزرا مروڤى بۆ (كهشتییا نوح)ى دچیت.. ئهرێ چ پهیوهندییا وى ب كهشتییا نوحى ڤه ههیه؟
نهجهمهدین مهلا كوڕێ مهلا غهفورێ عهلی یه، دگههته مالباتێن میرێن خدرێ شاهۆ، ل ساڵا 1898ێ ژ دایك بوویه. د ژییێ 14 ساڵیێ دا ل حوجرهیان دهست ب خواندنێ كر، ل نك بابێ خۆ و مستهفا قازى دهرس خواندینه. ههروهسا بۆ ماوهیهكێ چوویه قهزا ڕانیه وهكو فهرمانبهرهكی بچویك كهفتییه كارى، چونكو وى حهز ژ كارێ مهلاتیێ نهدكر لهوا وهكو فهرمانبهر خۆ دامهزراند بوو.
دژییێ خۆ دا، پتر ژ چل ساڵان خزمهتا خهلكى و ئهدهبیاتا كوردی كرییه. گهلهك چیڕۆك ل رۆژناما (ژین) بۆ زارۆكان بهلاڤكرینه. ههروهسا چهند چیڕۆكێن بیانى وهرگێڕاینه سهر زمانێ كوردى. ژبلى نڤیسینێن وى ل دۆر ژیانا شاعر و نڤیسهرێن كورد یێن بهرى وى د ژیانێ دا.
نهجمهدین مهلا دژمنهكێ مهزنێ نهخاندنێ بوویه، بۆ نههێلانا نهخوێندهوارییێ، ئهو شییا خهلكى ل خۆ كۆم بكهت و فێرى خواندنێ بكهت، وى جههكێ بهرتهنگ ههبوویه، تنێ ژوورهك بوویه، ل جادا سابوونكهران ل باژێرێ سلێمانیێ، جهێ ڤهحهویان و نڤستنا وى تنێ ئهو ژوور بوویه، بهلێ شییا وێ ژوورێ بكهته قوتابخانهیهكا بچویك و ناڤێ وێ كره (كهشتییا نوح)ى.
نهجمهدین مهلا زۆر یێ زیرهك و چالاك بوویه، كۆمهكا بهرههمان نڤیسینه، مامۆستایێ رهحمهتى مستهفا نهریمان د كتێبهكا خۆ دا ل دۆر نهجمهدین مهلایى، بهرههمى وى كۆمكرییه، ب ناڤێ (توژینهوهیهك له پێنج بههرهكهى نجم الدین مهلا) ل ساڵا 1979ێ چاپكرییه. ل
بهراهیێ بابهتێ (جهنگهى مهیدانى قهلاچوكردنى نهخوێندهوارى) نڤیسییه. پاشى نهه بابهتێن دى داینه شرۆڤهكرن ئهوێن تایبهت بۆ زاڕۆكان نڤیسین؛ وهكو چیرۆك دارشتین، ههر 9 بابهت بهلاڤكرینهڤه.
ل دۆر بابهت و نڤیسینێن نهتهوهیى، دهما بارزانیێ نهمر نهفى كرییه باژێرێ سلێمانیێ، نهجمهدین مهلاى، گۆتارهك ل دۆر بارزانیان و بزاڤا نیشتمانى یا شێخ عهبدولسهلام بارزانى و مانا بارزایێ نهمر ل وێرێ، گۆتارهك ل رۆژناما ”ژین” ژماره (1411)، پێنجشهممه (2/10/1958)، ل لاپهڕه (3- 5)دا ل ژێر ناڤێ (به بۆنهى هاتنهوهى قارهمان و ئازادیخواهى كوردستان (جهنهراڵ مستهفا بارزانى)یەوه – پهندێكى تهئریخى) بهلاڤكرییه.
ل دهما مهلا مستهفا ل سلێمانیێ سهرهدانا نهجمهدین مهلاى دكهت، كهشكۆلهكا شعرێن ئهحمهدى كوڕ د دهستى دا بوو، د دیدارهكێ دا كو ل كتێبا ”سهرجهم بهرههم و بابهتهكانى مامۆستا نهجمهدین مهلا”، بهڵاڤ كرییه، ژ سهر ئهزمانێ (نهجمهدین مهلا)ى دبێژیت: ”مهلا مستهفا له شارى سلێمانى نهفى كرابوو، بهڵام بهو كۆڕى حزبایهتى و ئهدهبیاته زۆر دڵخۆش بوو، ڕۆژێ سهردانى نهجمهدین مهلاى كرد و كهشكۆڵى ”ئهحمهد كۆڕ”ى دایه دهست تا بیخوێنێتهوه كه ههمووى شیعر و موناجات و بابهتى دینى بوو، دوای ماوهیهك چووم لێى وهربگرمهوه، مهلا مستهفا بهڕهحمهت بێ، گۆتى، قهت ناشێ بۆ كهشكۆڵهكه هاتبیتهوه، منیش شهرم گرتمى و گوتم، نهخێر قوربان، ئهوه ههدییهى جهنابته”.
پشتى ڤهگهریانا بارزانى، ل سالا 1959ێ، هۆزانهكێ ب ناڤێ (چیایێ شیرین) بۆ شێخ مهحمودی و پێشهوا قازى و مستهفا بارزانى دنڤیسیت. ل دووماهییێ دا دبێژیت:
قهومێ له چیای ”شێروانی مهزن”
بێ ترس و بێ باك ڕوو بكاته دوژمن
یاخۆ له چیای ”شیرین”ی بارزان
خوێنی لاوانی لهلا بێ ههرزان
ل ژییێ خۆ یێ خزمهتكرنێ دا، گهلهك كارێن باش كرینه، مخابن ل رۆژا 23ێ ههیڤا نیسانا ساڵا 1962ێ وهغهرا دووماهیێ دكهت و كهسێ ئاگههـ ژێ نه، د وێ ژوورێ ڤه وهغهرێ دكهت، دهرگهه ژى یێ كلیل دایى بوو، كهسێ ئاگهه ژێ نهبوو، ههتا چهند رۆژان ههڤال و دۆستێن وى زانى كو یێ بهرزهیه، دهما سهح دكهنه ژوورا وى، بێهن كهڤتبوو ژوورێ، پشیكا گوههك و سهروچاڤێن وى خوار بوون. ژ نوى خهلكى زانى كو د وێرێ ڤه یێ وهغهر كرى، ب ئامادهبوونا جهێن شۆلهژێ، دهرگههی دشكێنن و دئیننه دهرێ، ل گردى سهیوان ل تهنشت گۆرێ پیرهمێردێ شاعر هاته ڤهشارتن. لێ وى وهسیهت كربوو وى ل كۆپێ چیایێ ئهزمر ڤهشێرن، پشتى ساڵهكێ ڤهدگوهێزنه چیایێ ئهزمر.
