قهدرى جان، ناڤێ وى (عهبدولقادر عهزیز جان)ه، ل سالا 1911ێ ل باكوورێ كوردستانێ، ل گوندێ (دێریك) ب رهخ باژێرێ مێردینێ ڤه ژ دایك بوویه. ههر ل وێرێ دهست ب خواندنێ كرییه، دهرچوویێ (دار المعلمین) نه. ل باژێرێ ئهزمیرێ د ناڤبهرا ئهسكهندهروونه و ئهنتاكیێ دا بوویه مامۆستا.
ل سالا 1931ێ ژ بهر رهوشا سیاسى بهرهڤ جزیرێ چوویه، دهمهكى ل وێری ژیانا خر برییه سهر، پاشى چوویه دیمهشقێ و ئامودێ و قامیشلۆ، ل وێرێ بوویه مامۆستا و پاشى هاتییه ڤهگوهاستن بۆ وهزارهتا پهروهردێ ل دیمهشقێ وهكو فهرمانبهر و پاشى بوویه سهرپهرشت.
ههر د ڤێ قووناغێ دا، ل گهل نڤیسهر و رۆژنامهنڤیسێن ناڤدار وهكو د. كامیران بهدرخان و نورهدین زازا و جهگهرخوین و جهلادهت بهدرخانى كهفتییه كارى و دهست ب بهلاڤكرنا كۆڤارا (هاوار) كرییه.
د سالا 1936ێ دا هۆزانڤان قهدرى جان دبیته سهركێشێ كاروانێ هۆزانا ههڤچهرخا كوردى و یێ ئێكێ بوویه هۆزانا سهربهست نڤیسیى و بهلاڤكرى. ل سالا 1955 دهست ژ كارێ پهروهردێ بهردایه. ژیانا وى گهلهك یا ب نهخۆشى بوویه و چهندین جاران كهفتییه زیندانێ.
ل سالا 1957ێ ل گهل شاندێ لاوێن كورد ژ سوریێ چوویه موسكۆ ژ بۆ پشكداریكرنێ د فیستهڤالا شهشێ یا لاوێن جیهانى دا. ههر ل وێرێ ژى چاڤ ب بارزانیێ نهمر كهڤتییه.
پشتى وێ فیستهڤالێ جارهكا دى ڤهگهڕیا سهركارێ میرى و ل سالا 1971ێ دهێته خانهنشین كرن، بهلێ مخابن ل رۆژا 9/8/1972ێ د ژییێ 61 سالیێ دا دچیته بهردلۆڤانیا خودێ و ل گۆڕستانا خالد نهقشهبىهندى ل دیمهشقێ دهێته ڤهشارتن.
قهدرى جان ژ دیتنا وى یا بارزانى كو گهلهكێ پێ داخبار بوون دو سروود یان بێژین هۆزان پێ ڤههاندى نه، ئهوژى (سهردارێ كوردان بارزانى) و (شێرێ وهلات.. بارزانى هات).
قهدرى جانى د گهلهك رۆژنامه و گۆڤاران دا هۆزان و بابهتێن خۆ بهلاڤكرینه. شارهزایى د زمانێ كوردى و عهرهبی و تركى و فرهنسی دا ههبوو.
بهرههمێن وى:
- داستانهك ب هۆزان. نههاتییه چاپكرن.
- ئهلف و بێ یا كوردى.
- دیوانهكا ههلبهستان. 1957.
- رۆمانا (شڤانێ كورمانجا) یا عهرهبێ شهمۆ ژ فرهنسی وهرگێڕایه. سالا 1947ێ ب پیتێن لاتینى ل بهیروتێ چاپ بوویه.
ههروهسا كۆمهكا كتێبان ل دۆر ژییان و بهرههمێ هۆزانڤانى هاتینه نڤیسین و چاپكرن، چ ب پیتێن ئارامى یان ژى لاتینى، وهك:
- قهدرى جان، شاعیرى داهێنهر و نیشتمانپهروهر، ژ نڤیسینا (ئازاد عهبدلعهزیز مزوورى) ڤه ل سالا 2002 ژ لایێ دهزگههێ سپی رێز ڤه.
- قهدرى جان، د. عزالدین مصطفى رسوول، ل سلێمانیێ سالا 2002 چاپ بوویه.
- قهدرى جان، چیرۆك، گوتار، ههلبهىست و وهرگۆهێز، ژ لایێ (دلاوهر زهنگى) ڤه بهیروت – 2005.
- ڕهگهزى نویێ شسیعرى كوردى لاى قهدرى جان، ژ لایێ (فههمى شوكرى عهبدوللا)، كو ناما وى یا ماستهرێ یه. سالا 2006 ههر ژلایێ دهزگههێ سپیرێز ڤه هاتییه چاپكرن.
- ههروهسا چهند پهرتوكێن دیتر ژى ههنه، كو نوكه لبهر دهستێ مه نینن، چاپ بووینه.
- زێدهبارى كۆمهكا نڤیسهران گۆتار ل دۆر ژیان و بهرههمێ وى بهلاڤكرینه وهكو د. عزالدین مصطفى رسول، عبدالرحمن مزوورى، مصدق توڤى، اسماعیل بادى، ادیب نادر و گهلهكێن دیتر.
هۆزانڤان قهدرى جانى ههڤبهندی یێن ب هێز ل گهل نڤیسهر و كهسایهتی یێنك ورد ههبووینه، چ ل سووریێ یان ل عیراقێن كو وى سهرهدانا بهغدا كر بوو و چاڤ ب گهله كرۆژنامهڤان و نڤیسهران كهفت بوو، ههروهسا بارزانیێ نهمر دیت بوو.
بهربهلاڤترین هۆزانا وى:
دۆستێ من
دۆژمنێ پۆستێ من
بهگێ ئاخر زهمان
ئهڤ زهمبیلا ته پێ هات
نه مه داتێ ژ ئهسمان
بهنێ وێ ڕزییا
ل ناڤا ڕێ قهتییا
ئو … كهت..
كهته ناڤ دهریا سۆر
دهریا سۆر ژێڕا بۆ گۆڕ
دهریا سۆر ژ فیرعهون و
چهند خودێ بچووكرا بوو كهفهن..
